• Nisan 23, 2023

Kim bu Stan Lee?

Kim bu Stan Lee?

Stanley Martin Lieber ve namıdiğer Stan Lee, 1939’da Timely Comics’te ilk işini aldığında yalnızca 17 yaşındaydı. O zamandan sonra neredeyse bir çizgi roman imparatorluğu oluşturdu ve bir sürü ikonik kahraman yarattı. Bunların içinde ismini bildiğinizden şüphe duymadığımız Örümcek Adam, Iron Man ve Fantastik Dörtlü gibi süper kahramanlar vardı. İşte kendisi de bir süper kahraman gibi çalışan Stan Lee’nin hayat hikayesi.

Stan Lee, 28 Aralık 1922 yılında Celia ve Jack Liber’in çocuğu olarak Stanley Martin Lieber olarak New York’ta dünyaya geldi.  Yazar olarak adını kısalttı ve hepimiz tarafından “Stan Lee” olarak tanındı. Lieber, çocukluğunun bir bölümünü Büyük Buhran döneminde geçirdiği için ailesinin geçim mücadelesine şahit oldu.

Kendisi ve küçük erkek kardeşi Larry, bu nedenle genç yaşta çalışmaya başladı. Babası Yahudi-Romen göçmeniydi ve terziydi. Lieber de bu süreçte birçok iş yaptı ve hatta ölüm ilanları bile yazdı. İnsanlar henüz ölmeden ilanlarını yazdığını belirten genç adam; ofis elemanı, kurye, tiyatro mübaşiri olarak da çalıştı.

Tüm bunlar 1939 yılında henüz adı Marvel Comics olmamış Timely Comics’te çalışmaya başlayana kadardı. Burada bir süre ofis asistanı olarak çalıştı ancak 1940’larda geçici olarak editör oldu. 2. Dünya Savaşı esnasında yazar olarak çalışmaya başlamasıyla birlikte adını “Lee” olarak kısalttı ve tasarımcı olarak da görev aldı.

Beklediği fırsat ayağına geldi ve Marvel Comics, 1960’lı yıllarda DC Comics’in hit oyununa rakip olacak bir seri üretmesi için Stan Lee’yi çağırdı. Jules Verne’den etkilendi ve eşi Joan’ın da teşvikiyle herkesin akıllarında yer alan “süper kahraman” algısını ortadan kaldırdı ve 1961 yılında Fantastik Dörtlü’yü ortaya koydu.

Bu dönüm noktasının ardından Stan Lee, Hulk, Spider-Man, Doctor Strange, Daredevil ve X-Men gibi kült haline gelmiş bir dizi yeni karakteri de oluşturdu. Bu karakterlerin insanlar tarafından büyük ilgi görmesinin başlıca sebepleri vardı. Lee, karakterlerine insanlık duygusu aşılıyordu ve gerçek dünya sorunlarından bağımsız karakterler yaratmıyordu. Bu sayede gerçek kahramanlar gerçek sorunlarla mücadele ediyor ve insanları kendine daha çok çekiyordu.

Sonuç itibarıyla Marvel Comics büyüdü ve Stan Lee de başarı basamaklarını tırmanmaya başladı. Öncelikle yazı işleri müdürü oldu sonrasında da fahri başkan olarak görevlendirildi. Stan Lee birçok gencin özendiği ya da ilham aldı bir ikon haline geldi ama kendisinin de ilham aldığı isimler vardı. Bunlar; Stephan King, HG Wells, Mark Twain, Arthur Conan Doyle, William Shekespeare, Charles Dickens ve Harlan Ellison gibi yazarlardı.

1988 yılında Marvel şirketi ile yapılan ömür boyu anlaşma gereği ortaya koyduğu karakterlerin filminde oynamak durumundaydı. Bu filmlerden ayrıca ücret alıyordu ancak kısa da olsa Marvel karakterlerinin filmlerinde görünmesi de izleyenler tarafından bir alışkanlık haline gelmişti.

Çizgi roman üretmek özellikle Stan Lee’nin zamanlarında hiç de kolay değildi. Ancak tüm zorluklara rağmen bu mücadeleye devam eden Lee, hak ettiği değeri yaşadığı süreçte aldı. George Bush, 2008 yılında kendisine Amerikan Ulusal Madalyası’nı takdim etti ve böylece bu onura uygun görülen ilk çizgi roman karakteri olarak da Amerika tarihine geçmiş oldu.

Yaşamında telif konusunda Marvel ile anlaşmazlık yaşadı ancak neredeyse Marvel’e hayat veren Stan Lee’nin 50 milyon değerindeki serveti bile bunun karşılığı değildi. Buna karşın Marvel’in Disney’e satışından herhangi bir gelir elde etmedi. Para konusunda rahat olduğunu ve bu konudan pişmanlık duyduğunu ifade eden Lee, kazandığı para ile Stan Lee Vakfı kurdu ve tarihin önemli isimleri arasına adını yazdırmayı başardı.

Hikayenin sonuna geliyoruz…

Stan Lee 70 senedir evli olduğu eşi Joan’ı 2017 yılında kaybetti. Neredeyse 6 ay sonra kendisi düzensiz kalp atışı ve nefes darlığı sebebi ile hastaneye yatırıldı. Bu sırada son projesi Black Partner’e devam ediyordu. Lee, 12 Kasım 2018’de Los Angeles California’da hayatını kaybetti.

Tüm bu anlatılanların içinde her zaman Marvel efsanesi olarak hatırlayacağımız Stan Lee’nin hiç bitmeyen çalışma azmini ve işine olan aşkını takdir etmeden geçemiyoruz. Onun hayatında en öne çıkan özelliği küçük yaşlardan itibaren çalışması ve hayalini kurduğu geleceği inşa etmek için uğraşması. Sonucunda büyük bir başarı yakaladığı aşikar olan Stan Lee, kendisine seneler boyu hayran olacak birçok neslin hafızasında yer almaya devam edecek gibi görünüyor.