• Ocak 5, 2023

Buzullar neden önemlidir?

Buzullar neden önemlidir?

Sizce buzullar neden önemlidir?

Dünya üzerindeki yaşam kaynağımız olan buzullar uzun süredir büyük kütleler halinde eriyor. Dünyanın kara kütlesinin yaklaşık yüzde 10’unu barındıran buzulların büyük bir kısmı şu anda Grönland ve Antarktika’da bulunuyor. Buzulları hiç görmemiş olsanız bile onları donmuş bir nehir olarak hayal edebilir ve erimeleri neticesinde nasıl bir tahribat oluşturacaklarını tahmin edebilirsiniz. Öyle ki nehirler; yokuş aşağı akar, araziyi aşındırır ve Dünya’nın su döngüsünde suyu hareket ettirirler. Bu da demek oluyor ki meydana geldikleri alandaki akışın hacmini, değişkenliğini ve su kalitesini belirleyen önemli faktörlerden birini oluştururlar.

Buzullar kendisini hiç görmeyen kilometrelerce uzaklıktaki insanlar için bile büyük bir önem arz eder. İnsanlar hiç fark etmeseler de hepimizin günlük yaşantısını etkiler ve birçok değişime sebep olur. Özellikle iklim değişikliği ve küresel ısınma ile alakalı birçok konu temelde buzullar ile ilgilidir; sorun da tam olarak bu! Buzullar eriyor, hem de önemli ölçüde.

Buzulların erimesi ile alakalı yapılan tahminlere göre korkunç geleceğin çok da uzak olmadığı bir gerçek olarak karşımıza çıkıyor. 2100 yılında buzulların üçte birinin yok olacağını söyleyen uzmanlar, bu konuda çözüm bulunmasını yoksa dünya nüfusunun önemli bir kısmının tatlı su kaynağından mahrum kalacağını belirtiyor.

Buzullar insanlar için doğal bir kaynaktır ve buzulların erimesinden kaynaklanan tehlikelere geçmeden önce buzulların insanlara sağladığı katkıları bilmek önemlidir. Buzulların fazla miktarda erimesi yaşamsal bir sorundur ancak buzulların varlığı bile insanlara birçok fayda sağlar. Özellikle dağların yakınında yaşayan kurak yerlerdeki insanlar buzulların erimesiyle birlikte su ihtiyaçlarının önemli bir bölümünü karşılar. Öyle ki Çin, Hindistan, Asya kıtasının diğer bölgelerinden geçen nehirlerin çoğu Himalaya’dan eriyen karla beslenir buna rağmen yaz sonunda nehir akışının önemli bir kısmı eriyen buzullardan karşılanır. Bir diğer avantajı ise ekinlerin doğal olarak sulanmasıdır. Çünkü su kıtlığı çiftçilerin büyük endişelerinden biridir ve bu yol ile geçimini sağlayan birçok insan buzullara güvenir. Buzullar yanı sıra hidroelektrik üretimine yardımcı olur ve erimiş buzul suları kullanılarak baraj yapılabilir. Şayet Norveç, Orta Avrupa, Kanada, Yeni Zelanda ve Güney Amerika’daki bilim insanları ve mühendisler birlikte çalışarak bunu başardılar.

Buzullar tehlikeli midir?


Buzullar özellikle kendilerine yakın yerlerde yaşayan insanlar için bir tehlike oluşturabilir. Bildiğiniz üzere genellikle uzak dağlık bölgelerde bulunan buzullar, göllere ve sellere neden olabilir. Eğer bir vadide yol alıyorsanız buzun kırılması; insanları yaralayabilir hatta hayatlarını kaybetmelerine sebep olabilir. Ayrıca buzullar kırıldığı zaman tehlikeli dalgaların oluşmasına sebep olacak buzdağları oluşturur ve dikkat etmek gerekir.

Buzullar, birçok doğal afetin temel sebebi olarak karşımıza çıkabilir. Özellikle hızlı erimeler sel ve buzul gölü taşkınlarını meydana getirir. Bunun yanı sıra buzullar çığlara sebep olduğu için birkaç saniye içinde aşağıda yer alan insanların ölmesine sebebiyet verebilir. Örneğin 1965 yılında İsviçre’de hidroelektrik santrali için inşa edilen barajda çalışan 88 işçi bir buzul çığı sebebi ile hayatını kaybetmişti.

Tüm bu tehlikelerin yanında buzul erozyonu, bozuk oluklar, buzullar tarafından oyulmuş kıyı çukurları, buzul tarafından itilen kaya birikintileri, buzul buzunun altında oluşan kum ve çakıl tepeleri de barındırdığı risklerden bazılarıdır.

Gelelim asıl meselemiz olan iklim değişikliğinin buzullar üzerindeki etkisine. İklim değişikliğinin en belirgin örneklerinden birisi buzulların erimesidir. Son yıllarda buzullar daha önce hiç görülmediği şekilde geri çekilmeye başladı. Bu da “buzullar neden önemlidir?” Sorusunu cevaplar nitelikte çünkü birçoğu o kadar hızlı geri çekiliyor ki onlarca yıl içinde yok olma tehlikesi ile karşı karşıyalar.

Bilim insanları küresel ısınma hakkında bilgi edinmek için buzulları incelediğinde özellikle Sanayi Devrimi sonrasında hızlı bir erime meydana geldiğini tespit etti. 1760 yılından bugüne kadar insanlar, kendi faaliyetleri sebebiyle atmosferdeki karbondioksit ve metan gazını arttırdı. Sera gazı olarak da adlandırılan ısı tutucu gazlar, iklimin ısınmasını ve buzulların geri çekilmesini tetikledi. Buna göre karbondioksit seviyesi her yıl düzenli bir artış göstererek yükselmeye devam etmekte.

En basit tanımıyla sera gazları, Dünyadan yayılan ısıyı emiyor ve böylelikle atmosferin ve okyanusun yavaşça ısınmasına sebep oluyor. Isınan okyanus ve hava sıcaklıkları da buzulların erimesini arttırıyor. Yani buzulların erimesi Sanayi Devrimi’nin görünmeyen ve tahmin edilmeyen yıkıcı sonuçlarından biri olarak adlandırılıyor.

Bu durumda buzullar, değişen iklime cevap olarak boyutlarını yahut kalınlıklarını (ikisini birden) değiştirerek büyüyor ya da küçülüyor. Buzuldaki bu hacim ve kütlesel değişiklik de iklim değişikliği için güçlü bir uyarı sinyali olarak değerlendiriliyor. Çünkü deniz seviyesinin yükselmesine sebep oluyor ve bu da en ufak sel faciasının dahi ekonomik ve toplumsal olarak aşılamaz bir noktaya gelmesine sebep oluyor.

Bilim insanları “buzullar neden önemlidir?” başlığıyla insanları bilgilendirmeye gayret ederken aynı zamanda bunu durduracak yöntemler de geliştirmeye devam ediyor. Alternatif enerji çözümleri ve bireysel çözümler yüzyılın temel sorunlarından birini çözmeye yetecek mi emin olmasak da elimizdeki yöntemlerle daha fazla güç tasarrufu yaparak buzulların erimesini önleyebiliriz.