• Temmuz 7, 2023

Tenerife uçak kazası nasıl gerçekleşti?

Tenerife uçak kazası nasıl gerçekleşti?

27 Mart 1977’de tam yüklü bir çift Boeing 747, Tenerife Adası’nda yer alan Los Rodeos Havalimanı’nın pistinde çarpıştı. Bu çarpışma 644 yolcunun 583’ünün ölümüyle sonuçlandı. Tenerife uçak kazası, 46 yıl sonra havacılık endüstrisinin yalnızca havada değil karada da emniyete bakış açısını değiştiren bir dönüm noktası olmaya devam ediyor.

Tenerife felaketi 583 yolcuyla birlikte mürettebatın da hayatını kaybettiği, ticari havacılığın en kötü ve en ölümcül kazasıydı. İspanya’nın Kanarya Adaları’ndan biri olan Tenerife Adası’ndaki Los Rodeos Havalimanı’ndan meydana gelen bu trajedi tüm dünyayı şoka uğrattı. Peki o günü havacılık tarihinin en kötü günlerinden biri yapan sebepler neydi?

Arka planda neler oldu?

Kanarya Adaları popüler bir turizm merkeziydi ve tam da o yıllarda özellikle hava trafiğinde bir atış görülüyordu. Kazanın olduğu gün ise kötü tesadüfler üst üste gelmişti. Bunlardan birisi de Gran Canaria Havalimanı’nda bir bomba patlamasıydı. Bu durum Pan Am ve KLM dahil olmak üzere iki adet Boeing 747 jumbo jet uçakları da dahil tüm uçuşların Tenerife’deki Los Rodeos Havalimanı’na yönlendirilmesine sebep oldu.

Şu an Tenerife Kuzey Havalimanı olarak bilinen Los Rodeos o zamanlar sınırlı tesislere ve küçük bir piste sahipti. Ani uçak akınına hazırlıklı bir sistemleri de yoktu. Ayrıca o günkü hava koşulları sebebi ile de hava trafik kontrolleri zorlukla yapılıyor ve sis görüş açısını bir hayli zayıflatıyordu. Bununla birlikte havalimanındaki park alanı ancak büyük bir marketin park alanı kadardı. Günlerden pazardı ve hava trafik kontrol ofisi eksik kadro ile çalışıyordu. İşte Tenerife uçak kazası böyle bir günde yaşandı.

O gün Pan Am uçağı, KLM uçağının arkasına park etmişti. Kuleden kalkış için yeşil ışık aldıklarından Pan Am, KLM hareket edene kadar karaya çıkmadı. Ancak KLM uçağının kaptanı da ek yakıt almak istedi. Bu nedenle iki uçak da farklı sebeplerden dolayı gecikti.

Sis ve hava durumu sebebi ile hava trafik kontrolörlerinin pilotlarla olan iletişimi güçleşiyordu. 234 yolcuyu taşıyan KLM, kalkış için onay aldı. 396 yolcu taşıyan Pan AM ise üçüncü kavşaktan çıkmak üzere harekete geçti. Ancak zayıf görüş sebebi ile üçüncü kavşağı kaçırdı ve kuleye görüş mesafesinin birkaç metreye düştüğünü belirtti. Bu esnada KLM ekibine ise sola dönme talimatı verildi ve kalkışa hazırlanması söylendi. KLM kaptanı bunun kalkış izni olduğunu düşündü ve bu yanlış anlaşılmayla birlikte kazaya bir adım daha yaklaşıldı.

Pan Am pistteyken KLM kaptanı uçağı hızlandırdı ve Pan Am uçağından kaçabilmek adına kalkış yapmayı denedi. Ancak bu başarısız bir girişimdi ve Pan Am uçağının tüm üst bölümü yok olmuştu. İki Jumbo jet uçağının çarpışması ile sonuçlanan bu havacılık faciası uçuştaki yolcuların ve mürettebatın çoğunun yok olmasına sebep oldu. O uçuştan yalnızca 61 kişi hayatta kaldı ve tam 583 kişi hayatını kaybetti.

Neden oldu?

Kazanın şoku ve tüm dünyada uyandırdığı yankı kısa sürede kazanın nedenlerinin araştırılmasını sağladı. Ancak tek bir sebep yoktu. Hava trafik kontrolörleri ve pilotlar arasındaki iletişim, yoğun sis sebebi ile görüş açısının azalması, kazadan hemen önce KLM’nin ek yakıt talep etmesi, bu ekstra yakıtın KLM’nin ağırlaşmasına sebep olması ve kazadan kaçmaya izin vermemesi gibi kritik sebepler bu kazaya sebep oldu.

Öne çıkan sebeplerin arasında KLM kaptanının hava trafik kontrolörünü yanlış anlayarak kalkış için hareket etmesi vardı. Ancak önemli bir zaman baskısı altındaydı ve burada net ifadelerin kullanılmamış olması kazayı tetikledi. Ayrıca KLM kaptanı o zamanlar havacılıkta yaygın olan hiyerarşi kültürü ile hareket ediyordu ve bu nedenle kaptanın kararları sorgulanmıyordu. Diğer mürettebat üyeleri aynı sebepten bir şey söyleyememişlerdi. Sonuç itibarıyla karşılaşacakları sonuçtan çekinerek KLM yardımcı pilotu da itiraz hakkını kullanmadı.

…ya sonra?

Tenerife uçak kazası veya felaketi, havacılık güvenliği uygulamalarında radikal değişikliklere sebep oldu. Olumsuz hava koşulları olsa bile pilot ve hava trafik arasındaki iletişimin önemli olduğu vurgulandı. Ayrıca havaalanı altyapısında iyileştirmelerin yapılması gerekliliği ortaya çıktı. Modern pistlerin inşası için harekete geçildi.

Birçok faktörün birleşiminden kaynaklanan bu trajik kaza daha güvenli ve daha verimli bir hava taşımacılığı sisteminin kurulmasını sağladı. Buna rağmen Tenerife, senelerdir önlenebilir olabilmesi sebebi ile birçok kişinin üzüntü ile anmasına sebep oluyor.