• Şubat 15, 2023

İnternet çerezleri: Dijital ayak izleri hakkında her şey

İnternet çerezleri: Dijital ayak izleri hakkında her şey

Dijital reklamcılıkta “internet çerezleri” ne anlama geliyor?

Bugün size çerezlerin hikayesinden bahsedeceğiz. Yanlış anlamayın; fırından çıkan kurabiye türünden bahsetmiyoruz. İnternetin “tanımlama bilgileri” olarak adlandırılan ve internet deneyimleme şeklinizi kökünden değiştiren internet çerezlerinden bahsediyoruz.

Acaba ilk kimin aklına geldi?

İnternet 1960’lardaki mütevazi başlangıcından sonra çok fazla gelişme gösterdi. World Wide Web olarak ortaya çıkan veri aracı ilk etapta bilgisayarlar arasında veri paylaşımı yapma amacıyla yola çıksa da kısa sürede yeteneklerini geliştirdi. Bu bilgi kaynağı zamanla sosyal bir alan ve eğlence aracı haline geldi.

İnternetin bugünkü haline gelmesi biraz zaman aldı çünkü ilk zamanlarda çok daha az işlevsellik gösteriyordu. Özellikle ticaret siteleri için işe yaramayan özellikler barındırıyordu. Ancak 1990’larda web siteleri kullanıcıların kim olduğunu ve öncelikli web ziyaretlerinde ne yaptığını hatırlamaya yarayan bir icatla karşılaştı; çerezler.

Çerezler, 1994 yılında bilgisayar hizmetleri şirketinde çalışan Lou Montulli tarafından bulundu. Montulli, verileri depolamak adına metin dosyaları kullanma fikrini ortaya attı. Böylece tanımlama bilgileri kullanılabilir ve ziyaretçilerin anonimliği ortadan kaldırılabilirdi.

Bu doğrultuda çerezler oluşturuldu ve web siteleri kimlerin ziyaret ettiğini ve insanların neye baktıklarını görebilecek şekilde evrimleşti. Günümüzde dijital pazarlamanın en temel aracı haline gelen çerezler zamanla reklam aracı olarak kullanılmaya başladı.

Web sitelerinin sizi tanımasının bir yolu: çerezler.

İnternet çerezi (HTTTP çerezi, tarayıcı çerezi, web çerezi) bir web sitesinin kullanıcının tarayıcısında sakladığı küçük veri parçalarına verilen isimdir. Tanımlama bilgisi, anonim bir numara olan benzersiz bir kimliğe sahip metin dosyasından meydana gelir. Bunun ise iki kopyası bulunur; biri cihazda diğeri ise web sitesinde saklanır.

Bu veriler kullanıcı bir web sitesinde dolaşırken kullanıcıları tanımlamak, hareketlerini gözlemlemek, kişiselleştirilmiş kullanıcı deneyimini arttırmak ve reklam hedefleme gibi birçok amaç için saklanır.

İnternet çerezleri, kişinin web sitesini ziyaret ettiği andaki işlemlerini bir metin dosyasına aktarır ve tarayıcıda saklar. Ziyaretçi bu siteye geri döndüğünde tarayıcıdaki veriler ortaya çıkar ve ziyaretçinin gezinme etkinlikleri gibi verileri geri çağırılır. Böylece sizin okuduğunuz, ilgilendiğiniz ya da satın aldığınız her şey tekrar tekrar karşınıza çıkabilir.

Bunun yanı sıra çerezler, web sitelerinin düzgün bir şekilde çalışmasına katkıda bulunur. Tanımlama bilgileri sayesinde kullanıcı deneyimi iyileştirilir, ürün geliştirmeleri yapılır ve şirketlerin içgörü toplaması mümkün olur.

Tanımlama bilgisi kategorileri

İki çeşit ana tanımlama bilgisi kategorisi vardır; birinci taraf tanımlama bilgileri ve üçüncü taraf tanımlama bilgileri. Bu bilgiler her zaman bir web sitesi adı ile ilişkilendirilse de birinci taraf tanımlama bilgileri şu an taramakta olduğunuz web sitesinin alan adı ile eşleşirken, üçüncü taraf tanımlama bilgileri farklı bir alan adına eklenir.

Birinci taraf tanımlama bilgisi sitede yapılan değişiklikleri ve web sitesinin sahibi tarafından izlenebilen verileri oluştururken üçüncü taraf tanımlama bilgisi kullanıcı etkinliğini izlemeyi sağlar. Bu sayede çevrimiçi reklam faaliyetlerinde kullanılabilir. Üçüncü taraf tanımlama bilgisi reklam verenlere alan kiralayan web sitesinden elde edilir.

internet çerezleri

Web siteleri çerezleri bu yollarla kullanır:

Oturum yönetimi: Oturum açma, kimlik doğrulama ve alışveriş sepetinizin içeriği gibi web sunucusunun hatırlaması gereken her şey.

Kişiselleştirme: Bir web sitesindeki kişiselleştirilmiş kullanıcı tercihleri ve ayarlarının uyarlanması.

İzleme: Kullanıcı davranışlarını kaydetme ve analiz etme. Bu genellikle hedefleme ya da yeniden hedefleme dahil olmak üzere reklam faaliyetlerini içerir.

Çerezler; oturum tanımlama bilgileri, kalıcı tanımlama bilgileri ve zombi tanımlama bilgileri gibi son kullanma tarihine sahiptirler. Bazıları siz siteden çıkınca kaybolur, bazıları belirli bir sürede yok olur, bazıları ise kendini yedekler ve bu nedenle “zombi” olarak adlandırılır. Bu nedenle çerez ayarları dikkat edilmesi ve bilinçlenmek gereken bir alandır.

İnternet çerezleri iyi mi kötü mü?

Bu sorunun cevabı net bir şekilde “evet” ya da ne bir şekilde “hayır” değil. Öyle ki temel amacına bakıldığında çok masum, kullanıcının ne yaptığını ve nerede yaptığını hatırlamak. Bu, sizin deneyiminizi arttırabilir ve avantajlar sunabilir. Giriş bilgilerinizi hatırlar, favori kaydetmenizi sağlar, baktığınız ürünlerin reklamlarını çıkarır hatta bazen özel indirimlerle.

Peki ya mahremiyet?

Son günlerin çok tartışılan bir konusu olduğu için üçüncü taraf tanımlama bilgilerinin yavaş yavaş ortadan kalktığına şahit olabilirsiniz. Bu nedenle çerezleri sınıflandırmadan önce onların neler yapabileceğini ve kendi mahremiyet algınıza uyup uymadığını değerlendirmek daha yerinde olacaktır.

Öyle ki bu verilerin kullanılması büyük reklam verenlerin elinde büyük bir kozdur ve istilacı reklamlara yol açabilir. Web sitelerinin işlevselliğini bir kenara bırakırsak kullanıcılar ilerleyen dönemlerde gizlilik ve kullanıcı deneyimi arasında bir seçim yapmak zorunda kalabilir.

Çerez ayarlarını nasıl değiştirirsiniz?

Birçok siteye girdiğinizde çerez ayarlarını kabul edip etmediğiniz konusunda karşınıza açılan bir sekme görürsünüz. Bu yeni gelişme üçüncü taraf tanımlama bilgilerini kullanmadan önce onlara seçenek sunmak için yapılan yakın geçmişte hayatımıza giren bir özellik.

Eğer bu bilgileri otomatik olarak engellemek istiyorsanız Safari, Firefox gibi tarayıcılar tercih edebilir yahut tarayıcınıza izleme tanımlama bilgileri engelleyen bir uzantı yükleyebilirsiniz.

Ayrıca çerezleri silebilir ya da çerez ayarlarınızı değiştirebilirsiniz. Eğer Google Chrome kullanıyorsanız; “Chrome>Ayarlar>Gizlilik ve Güvenlik>Çerezler ve Diğer Site Verileri” adımlarını izleyerek ayarlarınızı gözden geçirebilirsiniz. Diğer tarayıcılarda yine benzer şekilde “Ayarlar>Gizlilik” bölümünden kontrollerinizi yapabilirsiniz.

Çerezler hakkında bilgiye sahip olduğunuza göre artık karar verebilirsiniz. İnternet çerezleri kullanarak daha hızlı ve kişiselleştirilmiş bir deneyim yaşamak mı yoksa mahremiyet mi? Seçim sizin.