• Kasım 28, 2022

183 çocuğun hayatını kaybettiği “Victoria Hall” felaketi

183 çocuğun hayatını kaybettiği “Victoria Hall” felaketi

Victoria Hall felaketi, 1883 yılında İngiltere Sunderland’da 183 çocuğun ölümü ile sonuçlanan bir trajediydi. Bu talihsiz olay, bir eğlence şovunda ve çocuklardan oluşan bir konser salonunda meydana geldi. Yaşanan izdihamın üzücü bir sonucu olarak 183 çocuk ezilerek ya da boğularak hayatını kaybetti. Bu durum, günümüzde acil çıkış kapısı olarak bilinen kapıların icat edilmesine sebep oldu. Onlarca çocuğun sıkışıp kalmasına sebep olan neydi? Hep birlikte bakalım.

İnsanların herhangi bir sebepten bir araya gelerek izdihama sebep olması son günlerde sıklıkla duyduğumuz bir şey olsa da yeni değil. Black Friday, çeşitli indirim günleri, konserler ve geçtiğimiz günlerde bahsettiğimizi Cadılar Bayramı etkinliğinde gerçekleşen insan izdihamları insanların birbirini öldürmesine sebep olabilir. İşte bunlardan en üzücüsü 1883 yılında Britanya tarihinin belki de en üzücü olayının yaşanmasına sebep oldu. Ancak bu, alışveriş ve konser etkinliklerinden farklı olarak o dönemde hayat kurtaran bir buluşun gerçekleşmesini de sağladı: acil çıkış kapıları.

Victoria Hall Felaketi

Victoria Hall o dönemde kasabanın eğlence ihtiyacını gidermek için oluşturulmuş bir konser salonuydu. Dönemin en ilgi çekici tarzı olan Gothic tarzında inşa edilmiş bir mimariye sahipti. 3000 kişilik oturma yeri bulunuyordu. Birinci katta, ikinci katta ve yukarıdaki galeride oturma yerleri vardı. Salon, büyüklüğü sebebi ile halk buluşmalarında ve eğlence organizasyonlarında sıklıkla tercih ediliyordu.

Felaket, konser salonunda gerçekleşecek bir etkinliğin duyurusuyla başlamıştı. Buna göre, etkinliğe katılan çocuklara ücretsiz kitap ve oyuncak hediye edilecekti. Salondakiler henüz kontrolsüz bir kalabalığın nelere sebep olabileceğinden habersizdi. 16 Haziran günü toplanan kalabalık neredeyse 1.500 çocuktan oluşuyordu. Sihir gösterisi çocukları oldukça mutlu etmiş görünüyordu ve o ana kadar gerçekleşen her şey gayet güzel ilerliyordu.

Victoria Hall Felaketi

Gösteri tamamlandıktan sonra hediyelerin dağıtılması adına çekiliş yapılacağını ve kazananların hediyeye sahip olacağı duyuruldu. Bu esnada çocuklara oyuncak ve şeker dağıtılmaya başlandı. Zemindeki çocuklara doğru atılan şekerler ve oyuncaklardan üst kattaki çocuklar da faydalanmak isteyince bir grup çocuk toplu bir şekilde merdivenlerden inmeye başladı.


Alt kata inmeyi sağlayan kapının aralığı sadece çocukların geçebileceği kadardı. Muhtemelen çocukların bilet kontrolünü yapmak ve sırayla girmelerini sağlamak için oldukça dar bir aralık bırakılmıştı. Ancak 50 cm genişliğindeki bu dar kapı yüzlerce çocuğun birden geçmeye çalışmasıyla adeta bir ölüm geçidi haline gelmişti. Çocukların birbirine takılarak düşmesi ve birbiri üzerine yığılmasıyla birlikte işler iyice içinden çıkılmaz bir hal almıştı. Üstelik merdivenin dönüş noktası olması sebebi ile üstteki çocuklar alttakilerin ezildiğinden habersiz bir şekilde ilerlemeye devam ediyordu.

Tiyatronun bekçisi Frederick Graham çocukları başka bir merdivene yönlendirerek neredeyse 600 çocuğun hayatını kurtarmayı başarmıştı ancak büyük felaketi önlemek için çok geçti. Yarım saat içinde kapı sökülerek çocuklar kurtarıldı ancak toplam 183 çocuk hayatını orada ezilerek kaybetti. Felaket haberi tüm ülkede büyük bir yankı uyandırdı ve ulusal gazetede yer aldı. O dönemde Kraliçe Victoria, ailelere başsağlığı diledi ve cenaze masrafları için bağışta bulundu. Olayın trajedisini anlatan Victoria Hall Anıtı dikildi.

Victoria Hall Felaketi
Görsel Kaynaklar ve Kapak: Sunderland

Bu üzücü olaylar günümüzde yaşananlara ne kadar benzese de içinde çocukların olması bunun Victoria Hall Felaketi olarak adlandırılmasına sebep oldu. Üstelik yapılan soruşturmalarda da herhangi bir suçlu bulunamadı.

The Fays tarafından düzenlenen etkinlikte Bay Fay gösteri sahibi olarak soruşturmanın içinde yer alan isimlerdendi ve “bugüne kadar çocuklara verilmiş en büyük ödül” olarak yola çıkılması büyük bir izdihamın başlangıcı olmuştu. Buna karşın herhangi bir suçlu bulunamaması aileleri rahatsız etse de Parlamento, çıkış kapıları hakkında yeni düzenlemelerde bulundu ve yasalar çıkarttı.  Victoria Hall tiyatro salonu, 50 yıl daha ayakta kaldı ancak 2. Dünya Savaşı sırasında yok oldu.

Acil çıkış kapısı icat edildi

victoria hall

Böyle bir trajedinin tekrar yaşanmaması için alınan önlemlerin yanı sıra bu olayın en olumlu tarafı itme çubuğunun icat edilmesiydi. O sırada Sunderland’da yaşayan genç bir çocuk Robert Alexander Briggs, olayın şokundan senelerde çıkamamıştı. Mühendis olduğu zaman bu olayın tekrarlanmaması adına herkesin hayatını kurtarmayı sağlayacak o buluşu gerçekleştirmeyi başardı.

Böyle bir güvenlik anında herkesin kapıyı açabilmesini sağlayacak özel bir cıvata tipinin patentini aldı. Bu cıvata patenti günümüzde acil çıkış kapılarında yer alan açma kolunun ilk halini temsil ediyordu. “Panik bar” olarak adlandırılan bu cıvata, günümüzde birçok ticari alanda kapı açma mekanizması olarak kullanılıyor.

Panik barı kim bilir kaç kişinin hayatını kurtarmıştı ancak bu gibi izdihamlar hiçbir zaman son bulmadı. İnsanlar kalabalık ortamlarda izdiham yaşamaya ve hayatlarını kaybetmeye devam etti. Üstelik yalnızca kapalı alanlarda değil; halka açık konserlerde ya da dar bir sokakta…




Yanlış yöne açılan kapılar, yetersiz güvenlik önlemleri ve insanların bilinçsizliği o günden sonra daha birçok insan izdihamına sebep olacaktı.