• Mart 31, 2023

James Webb neden bir teleskopa adını verdi?

James Webb neden bir teleskopa adını verdi?

James Webb Uzay Teleskobu, evreni anlama şeklimizi değiştiren Hubble Uzay Teleskobu’nun bir üst sürümü olarak duyuruldu. 2021 yılının sonlarında fırlatılan James Webb Uzay Teleskobu (JWST); bugüne kadar evrene en derin bakış açısını sunabilmek, daha uzağa bakabilmek, küçük galaksileri gösterebilmek ve karanlık enerjilerin gizemini keşfetmek için yola çıktı.

Kendisinden önceki Hubble Teleskobu, 1990 yılında göreve başladı ve büyük görevler üstlendi. Hubble Teleskobu adını, evrenin genişlediğini keşfeden Amerikalı astronom Edwin Hubble’dan almıştı. James Webb de adını uzay bilimine katkıda bulunan ünlü bir kişiden aldı ancak bazı gökbilimciler astronotların adı verilmediği için hayal kırıklığına uğradı. Peki James Webb kimdi ve bu şekilde onurlandırılmak için ne yaptı?

James Webb
Görsel Kaynak

James Edmin Webb, 1902 yılında Kuzey Karolina Tally Ho’da dünyaya geldi. 1928’de Kuzey Karolina Üniversitesi’nden mezun oldu ve ABD Deniz Piyadeleri’ne kaydını yaptırdı. Hükümet kariyeri 1932’de Washington DC’de kongre yardımcısı olarak başladı. Sonrasında George Washingto Üniversitesi’nde “Hukuk” bölümünü okumak için ayrıldı. Mezun olduktan sonra ABD temsilcisi Edward W. Pou’nun asistanı olarak çalıştı. Hükümetteki işlerinde sekreterlik ve saymanlık vardı.

Truman, 1949 yılında Webb’i ABD Dışişleri Müsteşarı olarak aday gösterdi ve kısa bir süre Bütçe Barosu olarak görev yaptı. Demokrat olarak görev yapmaya müsteşar olarak devam etti. 1960’lı yıllarda NASA’ya yönetici olarak atandı ve Amerikan hükümet yetkisi olarak görev yaptı. Uzunca bir süre uzay ajansını yönetti ve Apollo programına liderlik etti. Apollo’nun başarısından büyük ölçüde sorumlu olan Webb, başkan Kennedy’nin Ay’a bir Amerikalı indirme hayalini gerçekleştirmesine de yardım etmişti.

Kariyerinde hükümetle yakın bir ilişki kurmuş olan Webb, NASA’dan büyük övgüler aldı. Onun vizyonu, astronotların Ay ortamını keşfeden, Mars ve Venüs’e bilimsel sondaların gönderilmesine yol açan robotik uzay araçları gönderilmesini sağladı. Buna dair ilk program 1965 yılında yola çıkacaktı ve büyük bir teleskop olarak görev yapacaktı; Hubble.

1969 yılında NASA görevinden emekli olan Webb birçok görevde bağlılığını ispatlayarak ayrıldı. NASA, Webb için “yıldızları ve galaksileri, kendi Güneşimizi ve Dünya atmosferinin üzerimizde henüz bilinmeyen etkilerini araştırmak ve uzay ortamını incelemek adına 75’ten fazla uzay bilimi görevinde yer aldı” söyleminde bulunarak saygılarını sundu.

NASA’dan emekli olan Webb, Smithsonian Enstitüsü’nün temsilcisi (naibi) olarak görev yaptı ve çeşitli şirketlere danışmanlık verdi. 1981 yılında ülkesine olan bağlılığından dolayı West Point’teki Amerika Birleşik Devletleri Askeri Akademisi tarafından Sylvanus Thayer Ödülü’ne layık görüldü. 1992 yılında ise kalp krizi geçirerek hayatını kaybetti.

Neden ismi verildi?

2022 yılında NASA yöneticisi Sean O Keefe, uzay ajansının bir sonraki teleskobuna Webb’in adını vereceğini duyurdu. Duyuru bazıları için başta da belirttiğimiz gibi hayal kırıklığı oldu çünkü teleskoplara bir bilim insanının ya da astronotların isminin verilmesi bekleniyordu.

James Webb
Görsel Kaynak

Bunun yanı sıra Webb’in görevli olduğu sırada bazı gruplara yönelik ayrımcı yaklaşımlar sergilediği ve bu gruplar üzerinde bir baskı oluşturularak istifaya zorladığı ortaya atıldı. Bu nedenle teleskobun ismini yeniden adlandırmak için dilekçeler imzalandı ve çeşitli öneriler sunuldu. Araştırmacılar; “ülkesine olan bağlılığından dolayı West Point’teki Amerika Birleşik Devletleri Askeri Akademisi tarafından Sylvanus Thayer Ödülü’ne layık görüldü.” söylemlerini dilekçelerinde belirttiler.

Ancak O’Keefe, Hubble’ın yerine gelecek olan teleskoba onun isminin verilmesinin uygun olduğunu açıklarken şu sözleri söylemişti: “Onun çabaları sayesinde, uzayın dramatik manzarasını ilk kez gördük. Hayal gücümüzü gerçeğe dönüştürerek, ulusumuzu ilk keşif yolculuklarına çıkardık. Gerçekten de, NASA’nın en büyük başarılılarından birinin temellerini attı; astronomik keşif dönemleri. Sonuç olarak, bugün Hubble Uzay Teleskobu , Chandra X-ray Gözlemevi ve James Webb Teleskobu’nun yardımıyla ders kitaplarını yeniden yazıyoruz.”

James Webb’in kararlılığı, vizyonu ve keşfetme potansiyeli adına teleskobun bu isimle onurlandırılması gerektiğini düşünen uzay ajansına karşın; teleskoplara daha iyi bir insan olmak için ilham verecek isimlerin adının verilmesini savunan grup hala karşı karşıya gelmeye devam ediyor.