• Mart 1, 2023

Yapay genel zeka: Hayallerin gerçekleştiği yer

Yapay genel zeka: Hayallerin gerçekleştiği yer

Bir insanın yapabileceği herhangi bir görevi yerine getirmek için geliştirilmiş “yapay genel zeka” insan bilişsel yeteneklerinin yazılımdaki temsilidir.

Yapay zeka (AI-Artificial Intelligence) ve yapay genel zeka (AGI-Artificial General Intelligence) farklı kavramlardır. Yapay zeka, makinelere ve yazılımlara öğrenme kapasitesi vermeyi amaçlayan bir teknolojidir ve bu nedenle bir görevin yerine getirilmesi için eğitilmiştir.

Aslına bakılırsa bu bir şemsiye terimdir.  Örnek verecek olursak sesli komutları tanıma, görsel tanıma, asistanlık vb. görevleri yerine getirmek üzere optimize edilmiştir. Yapay genel zeka ise herhangi bir insanın yapabileceği görev ya da düşünceyi uygulayabilecek, esnek ve genel bir yapay zeka sistemi olarak tanımlanır.

Yapay genel zeka tanımları değişkenlik gösterebilir çünkü insan zekası da her uzman tarafından farklı tanımlanır. Bilgisayar bilimcileri genel olarak insan zekasını nihai hedef olarak kullanırken psikologlar genel zekayı uyum sağlama ve hayatta kalma açısından tanımlar.

Kapsamlı, eksiksiz bilgi ve bilişsel bilgi işlem yeteneklerine sahip olan genel yapay zekayı doğru tanımlamak için öncelikle yapay zekayı iyi anlamak gerekir. Bu nedenle gelin önce buna bir değinelim.

Yapay zekayı anlamak

Yapay zeka tarihinin resmi başlangıcı Dorhmunth College’de başladı ve 1950 yıllarında zekayı sentezlemek adını bir dizi çalışma yürütüldü. İnsanlar onlarca yıl yapay bir zeka yaratmak için çalıştı ancak bu yolculuğun başlangıç noktası burasıydı.

O dönemden sonra yapay zeka ikiye ayrıldı diyebiliriz; yapay zeka ve genel yapay zeka. Bunlardan birisi sahip olduğumuz diğeri ise sahip olmak istediğimiz gelişmeyi ifade ediyordu.

Yapay genel zeka sistemlerini mümkün kılmak için makinelerin deneyimleyerek öğrenmesi, bu yeni bilgilere uyum sağlayabilmesi ve insan benzeri görevler gerçekleştirmesi gerekiyordu. Ancak şu anda yapay zeka birçok görevi yerine getirse de atanmayan hiçbir görevi aynı mükemmellikte yerine getiremez.

yapay genel zeka

Şu an bir yapay zeka satranç oynayabilir, otonom araçlar kendini sürebilir, metinleri anlayabilir hatta konuşabilir. Son dönemde de bildiğiniz üzere çoğu yapay zeka derin öğrenmeye ve doğal dil işlemeye odaklıdır.

Ortalama bir insan yapay zeka alanının muazzam bir şekilde ilerlediğini düşünür. Bunun sebebi ise OpenAI tarafından geliştirilen metinden görüntü üretebilen DALL-E 2 ya da hemen hemen her şey hakkında konuşabilen GPT-3 ve benzerlerinin yaygınlaşmasıdır. Öyle ki tüm bu gelişmeler yapay zekanın artık insan beyni ile aynı düzeye geldiğini düşündürebilir.

Evet, makineler bir gün insanlar kadar hatta belki daha zeki olabilir. Ancak henüz yapılması gereken çok büyük işler var. Çevresindeki dünyayı gerçekten kavrayabilen ve bunlar üzerine akıl yürütebilen bir yapay zeka için birçok temel araştırmaya ihtiyacımız var.

Öyle ki yapay zeka kavramları arasındaki ayrım da buradan meydana gelir. Buna göre yapay dar zeka (ANI), yapay genel zeka (AGI) ve yapay süper zeka (ASI) bu gelişimleri ifade eder. Bir insandan daha yetenekli olan yapay süper zekaya geçmeden önce, insan yetenekleri ile aynı seviyede olan yapay süper zekaya ihtiyaç vardır.

İnsanla aynı seviyede

Yapay genel zeka aynı zamanda güçlü yapay zeka ya da derin yapay zeka olarak da adlandırılıyor. Bu da insanların herhangi bir sorunu çözmek için kullandıkları yeteneklerden bazılarına sahip olması gerektiğini gösteriyor; anlama, öğrenme ve uygulama.

İnsan zekasını taklit eden bu makineyi eğitmek için zihin teorisini kullanmak gerekiyor. Güçlü yapay zeka; ihtiyaçları, duyguları, inançları ve düşünce süreçlerini ayırt etmek için daha bilinçli olmadı. Bu o kadar kolay değil!

Yapay genel zekanın insanda bulunan bazı bazı özelliklere sahip olması gerekiyor:

  • Sağduyu
  • Arka plan bilgisi
  • Öğrenmeyi aktarma
  • Soyut düşünme
  • Nedensellik

Pratik olarak örneklendirmek gerekirse yapay genel zekada; yapay zeka, duyusal algı, iyi motor yetenekleri, doğal dil algısı ve navigasyon yetenekleri çok daha fazla geliştirilmiş olmalıdır. Çünkü insan ilişkileri genel olarak anlama değil bağlama göre değişir. Yapay zekanın yukarıda saydığımız beş maddeye sahip olmaması da onu bazı problemlerde daha az becerikli yapıyor.

Uzmanlar AGI sistemlerinin ilerleyen dönemlerde gelişeceğini ve insan ile aynı seviyeye gelebileceğini söylüyor. Bunun ne kadar uzakta olduğunuysa henüz kimse bilmiyor. Bu noktada bazı araştırmacılar bunun gerçekten arzu edilip edilmediğini de sorguluyor.

yapay genel zeka

Öyle ki Stephen Hawking 2014 yılındaki bir röportajında “Tam yapay zekanın geliştirilmesi, insanlığın sonunu getirebilir. Kendi kendine hareket eden bir yapay zekanın ortaya çıkması kendini hızla yeniden tasarlamasına sebep olur. Yavaş biyolojik evrimle sınırlı olan insan ise onlarla rekabet edemez ve insanların yerini alabilir.” demişti.

Sonsuz miktarda bir hafıza ve zaman verildiğinde yapay zekanın çözemeyeceği hiçbir şeyin olmadığını düşünen bilim insanları, geleceğimizi şekillendiren yapay zekanın ilerleyişi hakkında tek güç mü? Yapay zekanın gelişimi yeterince kontrollü mü? Ve yapay zekanın tehlikeleri hakkında gereken önlemler alınıyor mu? Bu soru işaretleri cevaplanıncaya kadar yapay zeka insanlara korku salmaya devam edecek gibi görünüyor.