• Nisan 4, 2023

Mindfulness nedir ve nasıl yapılır?

Mindfulness nedir ve nasıl yapılır?

Bugünlerde ünlülerden sosyal medyaya kadar herkes “mindfulness” hakkında konuşuyor gibi görünüyor. Trend olan bu kelimenin yarattığı endüstriye karşı bilinçlenebilmek için gerçekten “farkındalık” hakkında daha fazla bilgiye sahip olmamız gerekiyor.

Hiç arabanızı bir yere sürüp gideceğiniz yere varınca, yolculuk hakkında bir şey hatırlamadığınız oldu mu? Ya da bir paket cips yemeye başladınız ve bir anda elinizde kalanın boş bir paket olduğunu fark ettiniz mi? Evet çoğumuz bunu yaşıyoruz!

Tüm bunlar aslında insanın otomatik pilotta olduğunu gösteren örneklerdendir. Eğer otomatik pilota geçerseniz dikkatiniz zihnin bir köşesine çekilir ve bir rüyadaymışsınız gibi hissedebilirsiniz. Yaşadığımız bu yoğun hayatlarımızda ise kendini otomatik pilotta kaybetmek oldukça yaygın bir şekilde gerçekleşiyor.

Bu şekilde yaşamak, hayatın güzelliklerini kaçırmak ve standart yaşama biçimlerine sahip olmayı da beraberinde getiriyor. Hem kendimize hem de başkalarına zarar verecek bu yaşam şekli, insanı sürekli mücadeleye ve işleri bitirmek için çabalamaya yönlendiriyor. Bu da elbette stres, kaygı, depresyon ve tepkiselliğe karşı savunmasız olmaya sebep oluyor. Araştırmalar, zihnimizin ne kadar çok dolaşırsa o kadar az mutlu olduğu gösteriyor.

mindfulness
Mindfulness nedir?

Farkındalık anlamına gelen “mindfulness” olabildiğince az yargılama ve tepkisiz bir şekilde çevrenizde ne olduğunun farkına varmak ile alakalı bir uygulamadır. Bu genellikle meditasyon ve yoga gibi becerilerle ortaya çıkabilir. Bu, dikkatini dağıtmadan ya da bunalmadan şimdiki ana odaklanmayı ve deneyimlendiğiniz şeyi hissetmenize sebep olabilir.

Farkındalık; tamamen mevcut olmak, nerede olduğunuzun ve ne yaptığınızın farkında olmak, etrafta olup bitene aşırı tepki göstermemek için kullanılan temel insan yeteneği olarak da tanımlanabilir. Bu aslında hepimizin içinde bulunan bir şey olsa da günlük hayat pratikleri insanı farkındalıktan uzaklaştırabilir.

Zihinsel durumlara farkındalık getirmek, dikkati deneyimlediğiniz olay üzerine yönlendirmenizi kolaylaştırırken, beynin fiziksel yapısını da değiştirmeyi sağlıyor. Günümüzde trend olsa da aslında ilk uygulamaları binlerce yıl öncesine dayanıyor. Budist ve Hindu pratiğinden kaynaklanan farkındalık, tahmin edeceğiniz üzere beden ve zihin farkındalığını sürdürmek için uygulanıyor.

Batıdaki geçmişine bakacak olursak ortak bir kanıya göre ilk olarak 1944’te New York’ta zihin-vücut üzerine çalışan araştırmacı Jon Kabat Zinn’in hakemli bir dergideki çalışmayı yayınlaması ile başlıyor. Kendisi aynı zamanda bir meditasyon eğitmeni ve kaleme aldığı “Full Catastrophe Living” adlı kitabında bugünkü anlamını açıklıyor.

Ona göre farkındalık; yargılamayan ve çabalamayan bir kabullenme tavrıyla kasıtlı olarak şimdiki zamana dikkat kesilerek geliştirilir. Kişinin kendi duygu ve düşüncelerini gözlemlemesi, onların öznelliği ve geçici doğası hakkında daha fazla fikir sahibi olmasını sağlar.

Farkındalığın başlıca faydaları; stresi azaltmak, içgörü kazanmak, olumsuz duygulardan uzaklaşmak, performansı geliştirmek, empatiyi arttırmak, zihnin odaklanmasını sağlamak ve depresyonu yönetmek olarak karşımıza çıkıyor. Buradan da anlaşıldığı üzere mindfulness zihne, bedene ve ruha iyi gelen bir uygulamadır diyebiliriz. 

mindfulness
Nasıl yapılır?

Bilmek: Otopilottayken dikkatimiz hiç ardı arkası kesilmeyen bir düşünce süreci tarafından yönetiliyor. Ancak dikkatli olduğumuzda bir nevi “uyanırız” ve bu akımın dışına çıkarak dikkatimizi istediğiniz yöne çevirebiliriz. Bilmek ya da “bilinçli” davranmak hayatı daha dolu dolu yaşamaya sebep olur. En dikkatli olduğunuzu düşündüğünüz anda bile dikkatinizin “dalmış” olduğunu fark edebilirsiniz.

Anda kalmak: Zihnimizi kendi haline bıraktığımızda şimdiki andan uzaklaşıyor ve sürekli olarak geçmişi yeniden oynatarak, geleceği düşünmeye kendini kaptırıyor. Başka bir deyişle, çok nadiren tam olarak “o anı” yaşamayı başarabiliyoruz. Ayrıca bir şeylerin farklı olmasını istemek bir gerginlik yaratır ve o nedenle içinde bulunduğumuz anı olduğu gibi kabul ederiz.

Yargılamamak: Farkındalığın esas amacı farkındalık uygularken düşünceleri kontrol etmek, bastırmak ya da durdurmak değildir. Onları yargılamadan ve etiketlemeden kabul etmektir. Bu nedenle aslında kişinin kendini gözlemlemesini içerir. Bir şekilde izleyici haline gelmek hayatta yeni bir özgürlük alanı ve seçim için alan açmayı sağlar.

Farkındalığı uygulamak için genellikle meditasyon ve yoga uygulanır. Ancak bunun dışında yürüyerek ya da uzanarak da yapılabilir. Bu, farkındalığın resmi tarafıdır. Gayrimeşru tarafı ise hayatınızın her anında ve hayatınızın geri kalanıdır. Günlük hayatta tam farkındalıkla yapabildiğiniz her şey aslında “mindfulness” olarak adlandırılabilir.

Dikkatli bir şekilde bulaşık yıkamak, trafik ışıklarında beklemek, diş fırçalamak, çamaşır katlamak gibi her gün düzenli olarak gerçekleştirdiğiniz alışkanlıklarınız farkındalık uygulamalarında size yardımcı olabilir.