• Şubat 14, 2023

Tarihteki en büyük depremler

Tarihteki en büyük depremler

Tarihteki en büyük depremler, en ölümcül depremler değildir. Aksine şimdiye kadar kaydedilen en büyük deprem nispeten daha az can kaybıyla sonuçlanmıştır.

Depremin derinliği, deprem bölgesindeki nüfus yoğunluğu, bölgenin sismik dalgalara tepki verme şekli ve binaların sağlamlığı depremin yıkıcılığını belirleyen faktörler arasında yer alır.

Valdivia, Şili, 1960; 9,5 Şiddetinde

Bugüne kadar kaydedilen en büyük deprem olma özelliğini taşıyan Büyük Şili Depremi, 1655 kişinin canına mal oldu, 3000 kişiyi yaraladı ve iki milyon kişiyi yerinden etti.

Şili’de gerçekleşen bu deprem 1000 km’den uzun bir kırılma noktasına sahipti. Bu nedenle tsunamiye sebep olurken; Japonya ve Filipinler’e kadar uzandı. Milyonlarca kişiyi mağdur eden deprem Şili’de 550 milyon dolarlık bir hasara yol açtı.

Prince William Sound, Alaska, 1964; 9,2 Şiddetinde

Büyük Şili Depremi’ne göre daha az hasar verici olan Büyük Alaska Depremi, ölçülen ikinci büyük deprem olma özelliğini taşıyor.

128 kişinin öldüğü Alaska’da çıkan tsunami ile birlikte hasar büyüdü. En fazla hasar merkez üssüne 120 km yakınlıktaki Anchorage şehrinde yaşandı. Üç dakika kadar uzun bir süreyle kendini hissettiren sarsıntı 311 milyon dolarlık yıkıma sebep oldu.

Sumatra, Endonezya, 2004; 9,1 Şiddetinde

Gözlemlenen en uzun faylanma süresine sahip olan Sumatra Depremi, 227.900 kişinin ölümüne sebep oldu. 1.7 milyon kişi yer değiştirmek zorunda kaldı ve felaketin boyutu çok büyüktü.

Deprem sonrası volkan patlaması yaşandı ve büyük hasara yol açtı. Deprem tarafından salınan toplam enerji, Hiroşima bombasının 550 milyon katıydı.

Tohoku, Japonya, 2011; 9,1 Şiddetinde

15.700 kişinin ölümüne sebep olan deprem 5.300 kişinin yaralanmasına ve 131 bin kişinin yer değiştirmesine sebep oldu. Bu sarsıntı, ardından büyük bir tsunamiyi de beraberinde getirdi.

İnsanlık tarihindeki en ölümcül dalgalardan biri olarak adlandırılan bu tsunami ciddi yapısal hasarlara sebep oldu. Bir baraj çöktü; demiryolları, havaalanları ve yollar yıkıldı. Yüz binlerce bina yıkıldı ve neredeyse 800.000 bina hasar aldı.

Kamçatka, Rusya, 1952; 9.0 Şiddetinde

Rusya’nın kuzeydoğusundaki Kamçatka Yarımadası kıyılarında meydana gelen bu deprem aynı zamanda tsunamiye sebep oldu ve 15.000 kişinin ölümü ile sonuçlandı. Tsunami, Hawaii Adalarına bir hayli zarar verse de ölümlerin hepsi deprem sebebi ile gerçekleşti.

Ancak tsunaminin dalgaları Yeni Zelanda’ya kadar uzandı ve 1,4 metreye varan dalgalar gözlemlendi. 1 milyon dolar maddi hasara sebep olan deprem tarihin en büyük beşinci depremi olarak biliniyor.

Dünya’da en fazla kaç büyüklüğünde deprem meydana gelebilir?

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi Dünya çapında gerçekleşen en büyük deprem Şili’de 9,5 şiddetinde gerçekleşti. Ancak daha büyüğünün yaşanma ihtimali var mı?

Bilim insanlarının bu soruya cevabı “evet” ancak deprem büyüklüğünü sınırlayan bazı unsurlar bulunuyor.

Buna göre 9,5 şiddetinin üstünde bir deprem yaşanması için yer kabuğunda çok büyük bir parçanın kırılması ve uzun bir fayın hareket etmesi gerekiyor. Dünya’da bu ikisinin bir araya geleceği yerlerin sayısı oldukça sınırlı. Bu nedenle gezegenimiz için bir sınır niteliğinde olan 9,5 şiddeti şu an bilinene göre fayların yaratabileceği en yüksek ihtimal.

ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu’na göre dünya üstünde 10 büyüklüğünde bir deprem olursa gezegenin neredeyse tamamı sarsılabilir. Fakat şu an böyle bir deprem meydana getirecek fay hattı bulunmuyor.

Bunun dışında yine belirttiğimiz üzere depremin şiddeti ve depremi hissetme şiddeti birbirinden farklı olabilir. Çünkü depremin “şiddeti” ve “büyüklüğü” aynı şey değildir.

Ülkemizde yaşanan depremde de olduğu gibi 7,4 ve 7,7 sayısal olarak birbirine yakın ifadeler olsa dahi ortaya çıkan enerji farklılığı depremlerin arasındaki büyüklüğü etkileyebilir.

Tarihteki en büyük depremler farklı yerlerde ve farklı şiddetlerde yaşanmış olsa dahi hepsi ne yazık ki aynı acıyı barındırıyor.